‘Regeldruk kost Nederlandse economie bijna 17 miljard euro per jaar’

De kosten van het naleven van wet- en regelgeving zijn in Nederland in 2024 opgelopen tot 16,8 miljard euro, bijna 1,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Ruim 9 miljard euro daarvan komt voor rekening van het bedrijfsleven. Dat blijkt uit onderzoek van advies- en accountantsorganisatie PwC.

Volgens PwC neemt de regeldruk al jaren toe en dreigt die de productiviteit, innovatie en economische groei af te remmen. Hoofdeconoom Barbara Baarsma wijst erop dat juist in een periode waarin de arbeidsproductiviteit in Nederland nauwelijks groeit, steeds meer arbeidsuren opgaan aan rapportages, vergunningen, controles en andere nalevingsverplichtingen.

Nalevingskosten: +28 procent

Uit het onderzoek blijkt dat de totale nalevingskosten, gecorrigeerd voor inflatie, tussen 2013 en 2024 met 28 procent zijn gestegen. Bijna 8 procent van alle werkgelegenheid bestaat uit functies waarin meer dan een tiende van de werktijd wordt besteed aan compliance en regelgeving. Vooral juristen, accountants en ambtenaren zijn hier veel tijd aan kwijt. Volgens Baarsma is het aandeel van deze banen inmiddels groter dan het aandeel werkgelegenheid dat direct verband houdt met onderzoek en ontwikkeling.

Binnen de private sector liggen de nalevingskosten het hoogst in de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening, waar jaarlijks circa 2,9 miljard euro aan compliance wordt besteed. Daarna volgt de financiële sector met 1,2 miljard euro. In zowel de financiële sector als de energie- en industriesector zijn de nalevingskosten de afgelopen jaren sneller gestegen dan de arbeidsproductiviteit, wat volgens PwC ten koste gaat van het concurrentievermogen.

Administratieve lasten

Het onderzoek verschijnt op een moment dat zowel de Europese Unie als de Nederlandse overheid de administratieve lasten voor bedrijven willen terugdringen. PwC benadrukt dat regelgeving belangrijke maatschappelijke doelen dient, zoals de bescherming van consumenten, werknemers en het milieu en het waarborgen van financiële stabiliteit. Tegelijkertijd waarschuwen de onderzoekers dat een opeenstapeling van regels uiteindelijk meer economische schade kan veroorzaken wanneer de kosten van naleving harder groeien dan de maatschappelijke baten.

PwC pleit niet voor minder regelgeving, maar voor eenvoudiger en doelmatiger regels. Volgens de onderzoekers zouden nieuwe regels standaard moeten worden getoetst op de uitvoeringskosten voor bedrijven en publieke instellingen.

Europese normen

Ook zou de overheid terughoudender moeten zijn met nationale regels die verder gaan dan Europese normen en bestaande regelgeving vaker moeten evalueren. Daarnaast pleit PwC voor de herinvoering van bindende doelstellingen per ministerie om de regeldruk terug te dringen.

Bedrijven kunnen volgens het rapport zelf eveneens stappen zetten door naleving zoveel mogelijk te automatiseren. Door compliance-eisen direct te integreren in bedrijfsprocessen en gebruik te maken van digitale rapportages en kunstmatige intelligentie kunnen administratieve lasten worden verminderd en kunnen gespecialiseerde medewerkers zich richten op werkzaamheden met meer toegevoegde waarde.