Onderzoek: Mkb raakt achterop met productiviteit, vernieuwing en groei

Het Nederlandse midden- en kleinbedrijf (mkb) behoort qua productiviteit al sinds 2018 tot de top van de Europese Unie, maar het rapport ‘Staat van het mkb 2026’ laat zien dat de productiviteitsgroei stagneert en dat het mkb moeite heeft in doorgroei naar hogere grootteklasse. Ook nadert er door vergrijzing een opvolgingsgolf onder familiebedrijven, terwijl 40 procent nog geen opvolger heeft gevonden. Het rapport is opgesteld door Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim (Lectoraat Familiebedrijven).

Doorstromen en innoveren

Uit het rapport blijkt dat het mkb, goed voor 99 procent van alle bedrijven en driekwart van de werkgelegenheid in Nederland, moeite heeft met schaalvergroting. Van de microbedrijven uit 2014 groeide in tien jaar tijd slechts 4,7 procent door naar het kleinbedrijf. Zeven procent van het kleinbedrijf groeide door naar het middenbedrijf en 7,5 procent van het middenbedrijf naar het grootbedrijf.

Daarnaast blijft het mkb op het gebied van productiviteit en de adoptie van nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie (AI), achter bij het grootbedrijf. Binnen het mkb zelf is er ook een grote kloof: de tien procent meest productieve mkb’ers is 6,8 keer zo productief als de tien procent minst productieve. Het probleem zit niet bij de koplopers, maar bij het grote peloton daarachter, aldus de onderzoekers.

Passende financiering

Het mkb kampt met beperkte toegang tot passende financiering en met te weinig vernieuwingsvermogen en leiderschap om de productiviteit te vergroten. De kennis en werkwijzen van succesvolle mkb-bedrijven zouden daarom sterker moeten doorwerken naar de grote groep bedrijven die achterblijft, aldus de onderzoekers

Familiebedrijven vormen met ruim 295.000 ondernemingen het hart van het Nederlandse mkb. Ze blinken uit in financiële veerkracht en maatschappelijke betrokkenheid, maar staan voor een kantelpunt, is een andere waarneming in het rapport. Bijna 70 procent van de ondernemers wil binnen tien jaar stoppen, terwijl ruim 40 procent nog geen opvolger op het oog heeft of aan het proces is begonnen.

De data en inzichten uit de ‘Staat van het mkb 2026’ vormen een belangrijke basis voor de onlangs ingestelde Productiviteitsraad, die het kabinet gaat adviseren over gerichte stappen om de Nederlandse productiviteit en welvaart te borgen.