Ramy Mohamed (BDO): ‘De Zelfstandigenwet gaat de beloofde duidelijkheid niet bieden’

Met het voorstel voor een nieuwe Zelfstandigenwet probeert het kabinet een einde te maken aan de aanhoudende onzekerheid rond zzp’ers en schijnzelfstandigheid. Deze nieuwe regelgeving gaat straks ook op voor interim accountants. Maar Ramy Mohamed, Senior Manager en Docent Arbeidsrecht bij BDO Nederland, stelt vraagtekens bij het effect van deze wet, die moet ingaan per 2028. “De ambitie van de wet is begrijpelijk, maar het is de vraag of dit wetsvoorstel de beloofde duidelijkheid gaat bieden”, aldus Mohamed.

Vergeleken met eerdere versies bevat de zelfstandigentoets meer objectieve criteria. Denk aan minimaal drie opdrachtgevers, een KvK-inschrijving en investeringen in pensioen- of arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen. Dat biedt meer houvast dan voorheen, zo stelt de wetgever. Het wetsvoorstel introduceert een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets die samen een zogenoemde ‘veilige haven’ moeten bieden voor opdrachtgevers en zelfstandigen. Wie aan alle criteria voldoet, krijgt zekerheid dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Voorzieningen bewust laag gehouden

Maar het valt Mohamed op dat de minimumbedragen voor deze voorzieningen bewust laag worden gehouden. “Zodat ook zelfstandigen met een beperkte omzet of weinig uren aan de voorwaarden kunnen voldoen. Daardoor rijst de vraag in hoeverre deze toets daadwerkelijk iets zegt over ondernemerschap of vooral een administratieve afvinklijst vormt.”

De grootste uitdaging zit volgens Mohamedechter in de werkrelatietoets. “Die volgt op de zelfstandigentoets en bevat criteria als vrijheid van organisatie van het werk, vrijheid van werktijden en werkplek en werken voor eigen rekening en risico. Dit blijven, net als in de huidige situatie, open normen die ruimte laten voor interpretatie.”

Het antwoord is aan de rechter

Vragen die de nieuwe wet niet beantwoordt: Wanneer is er sprake van noodzakelijk overleg om tot een resultaat te komen en wanneer van instructies die duiden op gezag? Wanneer volgt een werkplek uit de aard van de opdracht (zoals in de bouw) en wanneer vormt dit een beperking van zelfstandigheid? Mohamed: “De praktijk en uiteindelijk ook de rechter zullen op dit soort vragen antwoord moeten geven.”

“De Zelfstandigenwet moet zelfstandigen voor het eerst een plaats in het arbeidsrecht geven en biedt meer structuur dan het huidige systeem. Maar wie verwacht dat hiermee het grijze gebied rond arbeidsrelaties verdwijnt, komt bedrogen uit.”