Notaris kwam na overname in financiële problemen en zet vraagtekens bij rol accountant

Het overgenomen notariskantoor in het oosten van het land blijkt te zijn ‘leeggetrokken’ door zijn voorganger. De nieuwe notaris komt daardoor in financiële problemen. De rol van de accountant van het kantoor bij de overname staat centraal in de tuchtzaak. Is hij ook niet juist verantwoordelijk om de continuïteit van het kantoor in de gaten te houden?

,”Ik heb het overzicht niet”, mailt de notaris die het kantoor in de zomer van 2022 gaat overnemen. Hij heeft cijfers nodig, zodat hij onder meer weet hoeveel hij financieel moet inbrengen. Dat is van groot belang voor de continuïteit van een notariskantoor waarin ook derden geld hebben gestald om een speciale derdengeldrekening. ,”Het ergste wat een notaris kan overkomen, is een negatieve bewaringspositie”, legt advocaat Gerd van Atten uit in de Accountantskamer. Op het moment dat het kantoor wordt overgenomen gaat de accountant opeens twee belangen dienen: dat van het kantoor, zoals hij altijd deed, en dat van de verkopend notaris. “En die belangen gaan uiteenlopen.”

Andere belangen

De vennootschap heeft een ander belang dan de verkoper, stelt de advocaat. De vertrekkend notaris heeft volgens de raadsman, gesteund door de accountant, “het hele kantoor leeggehaald op het moment van de overdracht, terwijl de middelen die de koper inbracht volstrekt onvoldoende waren om de continuïteit te waarborgen”.

Het besluit om de reserves uit te keren, was opgesteld door de accountant. De advocaat benadrukt dat een notariskantoor een maatschappelijk belang dient. “Een faillissement in het notariaat betekent een maatschappelijke schokgolf”, zegt hij. Tot een faillissement kwam het niet. Maar vier jaar later zit de huidige notaris nog altijd in de financiële zorgen.

Dubbele rol

“De accountant heeft nooit een dubbele rol gehad”, brengt advocaat Dennis Wouda namens de beklaagde in. Het was volgens hem vanaf begin duidelijk dat de accountant optrad als adviseur namens de vertrekkend notaris. De koper had een eigen adviseur. Ook de winstuitkering kan de accountant niet verweten worden. Die was juist op advies van de adviseur van de koper.

“De accountant heeft geen uitkeringsbesluit genomen, geen garantie verstrekt en geen toegang tot de administratie onthouden.” De accountant had de administratie namelijk niet in beheer. Die was ondergebracht bij een andere BV, al zat die wel in hetzelfde pand als waar de accountant zit. “Maar de extensie van beide mailadressen was dezelfde”, zegt de kopende notaris hierop over de boekhouder en de accountant. Daaruit begreep hij juist dat zowel de boekhouder als de accountant allebei voor hetzelfde accountantskantoor werkten.

83.000 euro inbrengen

Het was ook de accountant die de overnemend notaris te kennen gaf dat hij 83.000 euro moest inbrengen. “En dat zonder enig voorbehoud”, houdt de voorzitter van de Accountantskamer de accountant voor. Met de 124.000 euro die de vertrekkend notaris mee zou nemen en wat er in totaal nog ingelegd zou worden, zou het kantoor er in totaal 25.000 euro op achteruitgaan. “Dat zou geen beletsel voor de continuïteit moeten zijn”, stelt de accountant.

Wist de koper eigenlijk dat u slechts de belangen van de verkoper diende, wil de voorzitter weten. Volgens de accountant moet dat duidelijk geweest zijn. “Maar heeft u dat uitdrukkelijk gecommuniceerd?” vraagt de voorzitter. Daarop luidt het antwoord ontkennend.

Klacht na vier jaar

En waarom komt de klager nu pas, na vier jaar, met deze tuchtklacht? De notaris zegt dat hij niet eerder de handen vrij had. “Ik had achttien mensen in dienst en moest reorganiseren. Het geld vloog eruit. En die reserves waren weg.” Tegen de accountant had hij al gezegd: ‘ik kom achter je aan’. Nu had hij daar de tijd voor.

Zijn advocaat Van Atten blijft hameren op die verdwenen reserves. “Mijn cliënt vroeg hem: kan dat zonder dat de continuïteit in gevaar komt, kan de onderneming dat dragen? Een notarispraktijk moet aan strikte regels voldoen.” Het viel de koper op dat vlak voor de overnamedatum plots de onderhanden projecten allemaal uitgedeclareerd werden. “En dan was er nog een internetcrimineel die geld achterover drukte”, zegt hij over de opstapeling van problemen. Dat laatste kostte hem 24.000 euro.

De Accountantskamer doet over circa 12 weken uitspraak.