Vincent Wanders over AI dat wellicht het uurtje-factuurtjemodel in de accountantssector onder druk zet

Accountantskantoren blijven groeien, maar AI zet het traditionele verdienmodel onder druk. Dat signaleert ING Research in zijn nieuwste vooruitblik op de accountancy, waarover AccountantWeek in augustus berichtte. ING verwacht voor 2026 opnieuw groei in de sector en minimaal 4 procent hogere tarieven. Tegelijkertijd gaat AI steeds meer standaardwerk overnemen.

Voor drs. Vincent Wanders RA, managing partner bij Compliant&More en onder meer docent en lid van de stuurgroep Accounttech van de NBA, gaat die ontwikkeling verder dan alleen efficiency. Kantoren moeten keuzes maken over investeringen, prijsmodellen en dienstverlening, terwijl van accountants en andere medewerkers nieuwe kennis en vaardigheden worden gevraagd.

Hoe snel gaat die verandering? Kan ieder kantoor de omslag naar werk met meer toegevoegde waarde maken? En wat moet een accountant van AI begrijpen om professioneel verantwoordelijkheid te kunnen blijven nemen voor de uitkomst?

“De hele structuur is nog geënt op de oude situatie. Het vraagt een nieuwe strategie, het bijscholen of opleiden van je mensen en een investering in IT.”

Vincent, ING ziet de omzet in de accountancy verder groeien, vooral door hogere tarieven. Tegelijk kan AI ervoor zorgen dat voor standaardwerk juist minder uren nodig zijn. Hoe fundamenteel is die spanning?

“Je moet bij die omzetstijging eerst onderscheid maken tussen prijs en hoeveelheid. Komt de groei door prijsstijgingen of doordat er meer werkzaamheden voor accountants zijn? ING geeft ook aan dat de omzetstijging met name wordt veroorzaakt door de prijsstijging.”

“Dan hebben we het AI-element, en dat is natuurlijk interessant. Maar de vraag is wanneer AI zodanig de moeite waard wordt, dat je die productieverbetering ook duidelijk gaat zien. Dat is sowieso voor vele ondernemingen een vraagstuk.”

Is dat al in 2026?

“Ik denk dat het nog wel even duurt voordat AI volledig benut kan worden en de efficiencyvoordelen eruit gehaald kunnen worden. De kosten gaan voor de baten uit en bij investeren in AI gaat het om forse bedragen.”

“Dit vraagt dus een forse investering. Dan moet je als kantoor bepalen: wat is de goede investering en bij wie doe ik die investering? Als accountant-ondernemer zou ik daar heel goed over nadenken. In welk mandje moet ik mijn eieren leggen?”

Hoe maak je als accountantskantoor die eerste stap?

“Het zal behoorlijk wat vooronderzoek vergen om de goede keuze te maken. Er zijn allerlei oplossingen, maar de ontwikkelingen gaan zo snel dat sommige inmiddels alweer achterhaald zijn, terwijl ze ook erg duur zijn. Er zijn bijvoorbeeld ook oplossingen waarbij je op stukbasis betaalt. Je kunt per jaarrekening een check laten uitvoeren en daarvoor per klant en per check betalen. Dat kan een goed begin zijn.”

“Aan de andere kant moet je dan wel waarborgen dat die partij jouw klantdata niet gaat gebruiken. Een partij kan zeggen: ‘Dat doen wij absoluut niet.’ Maar is zo’n toezegging hard genoeg? Er zit natuurlijk een verschil tussen iets zeggen en het daadwerkelijk goed vastleggen.“

AI in Control | Voor accountants en auditors

AI verandert audit en accountancy in hoog tempo. Zonder grip op data, governance en compliance nemen ook de risico’s toe. In deze eendaagse cursus leer je hoe je AI-toepassingen verantwoord beoordeelt, data-integriteit bewaakt en met meer zekerheid adviseert over de betrouwbare inzet van AI binnen organisaties. Praktisch, actueel en direct toepasbaar, met een concrete use case en een gastspreker.

Bekijk het programma | Meld je direct aan

Als AI de hoeveelheid werk per klant verandert, moeten kantoren dan uiteindelijk ook naar andere prijsmodellen, zoals vaste prijzen, abonnementsmodellen of value-based pricing?

“Een voorbeeld is ooit 216 Accountants geweest, een afsplitsing van KPMG. Dit kantoor werkte met een all-inprijs en stelde zelfs dat de jaarrekening gratis was en dat je voor alle overige dienstverlening betaalde. Dat model werkte niet, omdat de graad van automatisering veel lager was dan gedacht en klanten hun financiële gegevens niet goed aanleverden.”

“De vraag is dan: ga je bij de poort selecteren of een klant zijn zaakjes op orde heeft of niet? Ik denk dat deze check een heel belangrijk element gaat worden. Bij een klant die zijn zaakjes goed op orde heeft, kun je een all-intarief neerleggen. Bij een klant die dat niet heeft, krijg je een lastige discussie over het extra werk. Je hebt immers goede data nodig om de jaarrekening te kunnen opstellen.”

“Ook het meenemen van je klant in nieuwe ontwikkelingen wordt belangrijk. Iedereen zoekt natuurlijk naar een goed werkend model waarbij de klant zijn gegevens zo aanlevert dat jij daar als accountant of administratiekantoor helemaal blij van wordt.”

“Ga je bij de poort selecteren of een klant zijn zaakjes op orde heeft of niet? Ik denk dat dat een heel belangrijk element gaat worden.”

ING ziet door personeelsschaarste en AI een verschuiving naar werk met een hogere toegevoegde waarde, zoals advies en risicobeheersing. Kan ieder accountantskantoor die beweging maken?

“De hele structuur is natuurlijk nog geënt op de oude situatie. Ik zie voor kantoren drie elementen. Het vraagt een nieuwe strategie. Het vraagt om het bijscholen of opleiden van je mensen en het ontwikkelen van andere competenties. En het vraagt een investering in IT. Het is ingewikkeld en je zult er wel klaar voor moeten zijn.”

Wat vraagt die omslag van accountants zelf? Is vaktechnische expertise nog voldoende?

“Ik kom nog steeds een heleboel accountants en medewerkers tegen die zeggen: ‘Ik wil lekker met cijfers bezig zijn.’ Maar er worden ook andere deskundigheden van de accountant gevraagd, naast die vaktechnische expertise. Denk aan sectorkennis, bedrijfskundige kennis, adviesvaardigheden en IT- en AI-kennis, zodat je een klant bijvoorbeeld ook kunt wijzen op tekortkomingen in de cyberomgeving.”

ING noemt AI een motor voor productiviteitsgroei: documentanalyse, dossiercontroles, rapportages en ondersteunende auditprocessen kunnen steeds verder worden geautomatiseerd. Als AI steeds meer werk uitvoert, wordt de accountant dan minder uitvoerder en juist meer controleur van technologie?

“Het is hier belangrijk om zowel naar het eigen AI-systeem als naar dat van de klant te kijken. Als we beginnen bij de inrichting van het eigen kantoor, is het buitengewoon belangrijk om te begrijpen wat daar gebeurt en om aan wet- en regelgeving te voldoen. Het afbreukrisico is ontzettend groot, omdat data van je klant kunnen gaan rondzwerven. Dat gebeurde voorheen ook, maar in een andere setting. Toen ging het om opslag in de cloud, nu worden die data ook daadwerkelijk door bijvoorbeeld AI gebruikt.”

“Het tweede is de cybersecurity. Worden data veilig gebruikt? Gaan mijn medewerkers niet zomaar experimenteren? En komen daardoor data niet ter beschikking aan derden? Bij huidige en potentiële klanten geldt hetzelfde verhaal. Je wilt weten hoe zij met cyber omgaan. Dat is tegelijkertijd een interessante nieuwe markt om in te adviseren. Dan ontstaat ook een andere vraag: hoeveel aanvullende dienstverlening is er voor mij mogelijk? Hoe kan ik mijn klant verder helpen?”

“Het afbreukrisico is ontzettend groot. Voorheen ging het om opslag in de cloud, nu worden die data ook daadwerkelijk door bijvoorbeeld AI gebruikt.”

Worden data-integriteit, bronvalidatie en AI-governance daarmee uiteindelijk net zo fundamenteel voor het accountantsvak als traditionele controlekennis?

“Ja. Ik denk dat dit absoluut een randvoorwaarde wordt om hoogtechnologische data-analyse en AI te gaan gebruiken. Dit is je toekomst. De vraag is: wanneer ben je te vroeg en wanneer ben je te laat? De ontwikkeling gaat zo hard. Het is nu wel het moment om in te stappen. Je ziet in alle rapporten en in de ontwikkelingen bij softwarebedrijven duidelijk dat dit eraan komt.”

“En omdat het nieuw is, is het afbreukrisico groter dan normaal. Ik zou dat in het achterhoofd houden bij de keuzes: waarmee ga ik in zee en hoe ga ik het toepassen? En daarnaast: welke data kan ik gebruiken om nieuwe informatie te genereren? Ook bij dat laatste heb je weer te maken met een afbreukrisico. Als jij verkeerd advies geeft, heb je uiteindelijk wel een kwade klant of een claim.”

“Wanneer ben je te vroeg en wanneer ben je te laat? De ontwikkeling gaat zo hard. Het is nu wel het moment om in te stappen.”

Lees ook: Vincent Wanders RA over AI-onderzoek in de accountancy: ‘Maak er geen paniekreactie van’

AI in Control | Voor accountants en auditors

AI verandert audit en accountancy in hoog tempo. Zonder grip op data, governance en compliance nemen ook de risico’s toe. In deze eendaagse cursus leer je hoe je AI-toepassingen verantwoord beoordeelt, data-integriteit bewaakt en met meer zekerheid adviseert over de betrouwbare inzet van AI binnen organisaties. Praktisch, actueel en direct toepasbaar, met een concrete use case en een gastspreker.

Bekijk het programma | Meld je direct aan