Hoe AI impact heeft op talentontwikkeling van accountantskantoren

De discussie over kunstmatige intelligentie in de accountancy ging de afgelopen jaren vooral over de vraag welke functies zouden verdwijnen en welke werkzaamheden door technologie zouden worden geautomatiseerd. Die discussie lijkt echter achterhaald. De belangrijkste AI-vraag voor accountantskantoren is inmiddels niet meer of professionals door technologie worden vervangen, maar of kantoren achterop raken bij medewerkers die met AI willen werken.

Dat blijkt uit het internationaal onderzoek Future of Professionals 2026 van Thomson Reuters, een techbedrijf dat onder andere voor accountantskantoren werkt. In het Verenigd Koninkrijk zegt 24 procent van de professionals in tax en audit dat zij een baan bij een organisatie zonder toegang tot professionele AI-tools zouden weigeren. In de Verenigde Staten ligt dat aandeel op 27 procent.

Verwachtingen over loopbaanontwikkeling

AI beïnvloedt bovendien de verwachtingen over loopbaanontwikkeling. In het Verenigd Koninkrijk verwacht 72 procent van de professionals in tax en audit dat AI ervoor zorgt dat nieuwe medewerkers sneller worden vertrouwd met werkzaamheden waarbij professioneel oordeel van belang is. In de juridische sector deelt slechts 18 procent die verwachting.

Volgens Thomson Reuters wijst dit erop dat accountants AI niet alleen zien als een middel om productiever te werken, maar ook als een manier om de ontwikkeling van professionals te versnellen. Door routinematige werkzaamheden te automatiseren, ontstaat meer ruimte voor advieswerk en kunnen medewerkers eerder ervaring opdoen met complexere vraagstukken.

Sneller talent ontwikkelen

Kantoren die AI onderdeel maken van opleiding en loopbaanontwikkeling, kunnen daardoor sneller talent ontwikkelen. Kantoren die AI uitsluitend als een extra productiviteitslaag bovenop bestaande werkprocessen gebruiken, lopen volgens het onderzoek het risico die ontwikkeling te missen.

Ook klanten stellen steeds hogere eisen aan het gebruik van AI. Uit het onderzoek blijkt dat 78 procent van de zakelijke klanten het belangrijk of zelfs essentieel vindt dat dienstverleners met behulp van AI kwaliteitsverbeteringen realiseren. Tegelijkertijd zegt slechts 6 procent dat de meeste of al hun dienstverleners dit daadwerkelijk bieden.

Relatie met klanten

Dat verschil kan gevolgen hebben voor de relatie tussen accountantskantoren en hun klanten. Een derde van de ondervraagde organisaties is al bezig met een heroverweging van de samenwerking met dienstverleners die volgens hen achterblijven op het gebied van AI, of is van plan dat te doen. Bij een deel van deze organisaties staat volgens de schatting meer dan 1 miljoen dollar aan jaarlijkse omzet op het spel.

Accountantskantoren krijgen daarmee aan twee kanten met dezelfde ontwikkeling te maken. Professionals beoordelen potentiële werkgevers steeds vaker op hun AI-mogelijkheden, terwijl klanten kijken naar de toegevoegde waarde die AI oplevert voordat zij een opdracht verlengen. Kantoren die geen duidelijk verhaal hebben over de rol van AI voor hun medewerkers én hun klanten, lopen daardoor aan beide kanten risico.

Verwachtingen overtreffen

Volgens het onderzoek ligt het probleem daarbij minder bij de beschikbare technologie dan bij de manier waarop organisaties AI inzetten. Bij kantoren en afdelingen met een concrete AI-strategie zegt 66 procent van de professionals dat AI aan de verwachtingen voor het creëren van waarde voldoet of deze overtreft. Waar een actieve strategie ontbreekt, ligt dat aandeel op slechts 22 procent.

Het verschil wordt volgens Thomson Reuters niet zozeer veroorzaakt door de keuze voor bepaalde technologie, maar door de vraag of bestuurders duidelijke keuzes hebben gemaakt over het doel van AI, de manier waarop medewerkers ermee moeten werken en de betekenis ervan voor de ontwikkeling van professionals.

Tools en training

De belangrijkste obstakels wanneer AI-strategieën niet van de grond komen, zijn dan ook niet uitsluitend technisch van aard. Professionals noemen onder meer het ontbreken van geschikte tools, onvoldoende training en het ontbreken van een gezamenlijk beeld van de gewenste richting. Daarmee verschuift de uitdaging steeds meer naar verandermanagement en organisatieontwikkeling.

Voor accountantskantoren begint een succesvolle AI-strategie volgens Thomson Reuters daarom niet noodzakelijk met een gedetailleerde technologische roadmap. Belangrijker is een helder antwoord op de vraag wat AI concreet betekent voor de manier waarop het kantoor werkt en voor de diensten die het aan klanten levert.