AFM waarschuwt accountants voor afhankelijkheid van techbedrijven en private equity

Het marktaandeel van accountantsorganisaties met een reguliere vergunning (RV-accountantsorganisaties) groeit, terwijl het aantal organisaties afneemt. Tegelijkertijd nemen de invloed van private equity, de afhankelijkheid van AI-leveranciers en de risico’s voor de kwaliteit van wettelijke controles toe. Dat blijkt uit de nieuwste analyse (Trendzicht 2027) van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Het aantal RV-accountantsorganisaties daalde tussen 2020 en 2025 met 15 procent: van 265 naar 225. Hun aandeel in de omzet uit reguliere wettelijke controles steeg tussen 2016 en 2025 echter van 17 naar 41 procent. Ook het aandeel in het totale aantal wettelijke controles nam toe, van 38 naar 67 procent. Volgens de AFM bedienen deze organisaties daardoor steeds meer en grotere controlecliënten.

Rol van private equity

Ook private equity krijgt een steeds grotere rol in de sector. In 2026 nemen private-equitygefinancierde accountantsorganisaties naar schatting 44 procent van de wettelijke controles door RV-accountantsorganisaties voor hun rekening. De toezichthouder waarschuwt dat de balans tussen commerciële belangen en het publieke belang onder druk kan komen te staan. De eerste exits van investeerders worden de komende jaren verwacht. Nieuwe investeerders kunnen daarbij extra nadruk leggen op rendement, met mogelijke gevolgen voor de controlekwaliteit.

Risico’s rond AI

Daarnaast signaleert de AFM risico’s rond het gebruik van kunstmatige intelligentie. Accountantsorganisaties zijn steeds afhankelijker van een beperkt aantal softwareleveranciers. Storingen of cyberincidenten bij deze partijen kunnen wettelijke controles vertragen. Ook zijn automatische koppelingen voor het uitwisselen van financiële gegevens nog niet altijd voldoende beveiligd.

De AFM constateert dat het bewustzijn van cyberrisico’s achterblijft bij accountantsorganisaties. Accountantsorganisaties beheren grote hoeveelheden gevoelige gegevens en vormen daarmee een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen.

Laag inschatten

Ondanks de gevaren schatten accountantsorganisaties met een reguliere vergunning (RV-accountantsorganisaties) hun IT-risico gemiddeld als laag tot middelmatig in. Op een schaal van 1 (laag) tot 4 (kritisch) steeg de gemiddelde inschatting van 1,3 in 2022 naar 1,6 in 2025.

Bij een aanzienlijk deel van de onderzochte organisaties is het IT-risico echter onbekend. Volgens de AFM kan dit erop wijzen dat sommige accountantsorganisaties onvoldoende inzicht hebben in hun cyberrisico’s. Daardoor bestaat het risico dat zij niet de juiste of onvoldoende maatregelen treffen om zich tegen cyberaanvallen te beschermen.

Risico’s nemen verder toe

De cyberrisico’s kunnen verder toenemen wanneer accountantsorganisaties geavanceerde data-analysetools inzetten, hun informatiebeveiliging onvoldoende op orde hebben of brongegevens langdurig bewaren. Deze factoren kunnen de kwetsbaarheid van organisaties vergroten en de mogelijke impact van een cyberincident versterken.

Ook bij accountantsorganisaties die wettelijke controles uitvoeren bij organisaties van openbaar belang (OOB’s) ziet de AFM ruimte voor verbetering. Uit een verkennend onderzoek naar de volwassenheid van hun informatiebeveiliging blijkt dat er weliswaar een solide basis aanwezig is, maar dat het beveiligingsniveau nog niet voldoet aan de verwachtingen van de toezichthouder.

AI biedt ook kansen

AI biedt tegelijkertijd kansen om de kwaliteit en efficiëntie van controles te verbeteren. Zo kunnen grote datasets beter worden geanalyseerd en afwijkingen sneller worden opgespoord. Toch wordt geavanceerde data-analyse, waaronder AI, nog beperkt toegepast: RV-accountantsorganisaties gebruiken deze technieken bij slechts 9 procent van de wettelijke controles.

Ook de versoepeling van Europese duurzaamheidsregels brengt risico’s met zich mee. Door het Omnibus-pakket daalt het aantal CSRD-plichtige ondernemingen naar verwachting met 85 tot 90 procent. Volgens de AFM kan dit leiden tot minder betrouwbare duurzaamheidsrapportages, informatiehiaten en meer risico op greenwashing.

De toezichthouder benadrukt dat verdere aandacht nodig blijft voor kwaliteitsbeheersing, technologische ontwikkelingen en de betrouwbaarheid van financiële en duurzaamheidsverslaggeving.