Europese Commissie: btw-vrijstelling afschaffen voor financiële diensten

De Europese Commissie heeft een  studie gepubliceerd waarin verschillende hervormingsrichtingen worden verkend voor de btw-vrijstelling op financiële diensten. Hoewel de besluitvorming hierover nog ver weg is, doen financiële instellingen er goed aan te bepalen welke hervorming hun voorkeur heeft en deze kenbaar te maken bij de brancheorganisaties, schrijft accountancyfirma PwC.

PwC heeft de drie opties uit de studie van de EU-commissie op een rij gezet:

Drie routes

De eerste route is gericht op modernisering van de bestaande vrijstelling. Verouderde en verschillend toegepaste definities van vrijgestelde financiële diensten zouden worden aangepast, onder meer met nieuwe regels voor cryptodiensten. Ook wil de Commissie de regels voor de pro-rata-aftrek vereenvoudigen en harmoniseren.

De tweede route richt zich op het terugdringen van verborgen btw. De vrijstelling blijft daarbij bestaan, maar de verstoringen die zij veroorzaakt worden beperkt. Onder meer de regels voor de fiscale eenheid en kostendelingsregelingen zouden worden herzien. Daarnaast zou belastingheffing over bepaalde financiële diensten in alle lidstaten mogelijk moeten worden.

De derde route gaat het verst: de btw-vrijstelling zelf wordt herzien of afgeschaft. Daarbij zijn verschillende varianten denkbaar. Zo kunnen alle financiële diensten volledig onder de btw worden gebracht, of alleen diensten waarvoor een afzonderlijke vergoeding wordt betaald. Een alternatief is een Financial Activities Tax (FAT), gebaseerd op winst en beloningen, gecombineerd met een btw-nultarief voor financiële diensten.

Huidige btw-vrijstelling stamt uit 1977

De huidige btw-vrijstelling voor financiële diensten stamt uit 1977. Destijds was het technisch lastig om complexe financiële diensten te belasten en speelde de wens om consumentenkrediet betaalbaar te houden een belangrijke rol.

Door digitalisering en betere informatievoorziening zijn die oorspronkelijke uitgangspunten inmiddels deels achterhaald. Eerdere hervormingspogingen liepen echter vast doordat de lidstaten geen unanieme overeenstemming wisten te bereiken.

In 2024 heeft de EU-commissie de taak gekregen een oplossing te vinden voor het belasten van de financiële sector. Deze opdracht sluit volgens PwC aan op het rapport over de concurrentiepositie van de EU, van voormalig ECB-president Mario Draghi.

In het rapport concludeert Draghi dat fiscale versnippering binnen de interne markt een rem zet op economische groei. Volgens de Italiaanse economoom is deze versnippering zelfs schadelijker dan externe handelstarieven.

Nog een lange weg te gaan

De Commissie-studie is het begin van een beleidsdebat en bevat geen definitieve voorkeursoplossing, zo sust PwC de mogelijke onrust. Een fundamentele hervorming vraagt bovendien om een brede macro-economische analyse, keuzes over de budgettaire gevolgen en afstemming met andere sectorspecifieke belastingen.

Omdat de btw is gebaseerd op Europese wetgeving, zal uiteindelijk overeenstemming tussen de lidstaten nodig zijn. Hervorming vereist de gebruikelijke Europese wetgevingsprocedure en unanimiteit in de Raad. Dat maakt een snelle koerswijziging onwaarschijnlijk.