Deze twee strenge controleregels worden afgeschaft in de VS

De Amerikaanse Securities and Exchange Commission (SEC) wil het aantal beursgenoteerde bedrijven dat zijn interne financiële controles door externe accountants moet laten toetsen, fors terugbrengen. De voorgestelde versoepeling betekent een gedeeltelijke terugdraaiing van regels die na het faillissement van energieconcern Enron in 2001 werden ingevoerd.

Twijfelachtige boekhoudpraktijken bij Enron leidden bijna een kwart eeuw geleden tot de invoering van de Sarbanes-Oxley Act. Die wet verplicht beursgenoteerde ondernemingen onder meer om te verklaren dat zij beschikken over interne controles die financiële fraude en andere misstanden moeten helpen opsporen. Voor veel bedrijven geldt daarnaast de verplichting om die controles door een externe accountant te laten beoordelen.

Belangrijke vrijstellingen van accountantscontroles

Veel van deze regels staan nu op de tocht bij de SEC, die geldt als de Amerikaanse toezichthouder op het financiële beurssysteem.

• De SEC wil bedrijven met een beurswaarde van minder dan 2 miljard dollar vrijstellen van de accountantscontroles van de interne controles.
• Ook ondernemingen die net naar de beurs zijn gegaan, zouden gedurende de eerste vijf jaar na hun beursgang geen accountantsverklaring over hun interne controles hoeven te laten uitvoeren, ongeacht hun omvang.

Honderdduizenden controles

SEC-voorzitter Paul Atkins zegt dat de maatregel bedoeld is om beursgangen aantrekkelijker te maken. Volgens Atkins kunnen de kosten van de verplichte accountantscontrole bedrijven ervan weerhouden een beursnotering aan te vragen.

Volgens hem controleren accountants bij sommige ondernemingen tienduizenden of zelfs honderdduizenden procedures die grotendeels weinig relevant zijn voor de beoordeling van financiële risico’s.

Naar schatting zouden ongeveer 1.100 grote beursgenoteerde ondernemingen onder de huidige verplichting blijven vallen. Samen vertegenwoordigen zij circa 94 procent van de totale marktwaarde van de Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven. Alle ondernemingen zouden wel verplicht blijven om adequate interne financiële controles te onderhouden en daarover te rapporteren aan aandeelhouders.

Financiële resultaten herzien

Gegevens van Ideagen Audit Analytics laten zien dat het aantal Amerikaanse beursbedrijven dat financiële resultaten achteraf moest herzien na de invoering van Sarbanes-Oxley aanvankelijk sterk daalde en sindsdien relatief laag is gebleven.

Tegelijkertijd blijkt uit dezelfde gegevens dat bedrijven die onder de vrijstellingen vallen de afgelopen jaren verantwoordelijk waren voor ongeveer 60 tot 80 procent van alle jaarlijkse herzieningen van financiële resultaten. Ook rapporteren deze ondernemingen relatief vaak zogenoemde material weaknesses: tekortkomingen in interne controles die ertoe kunnen leiden dat materiële fouten in financiële rapportages niet tijdig worden ontdekt.

13 tot 19 procent

De Government Accountability Office (GAO), de Amerikaanse rekenkamer, schatte vorig jaar dat de accountantscontrole van interne financiële controles ongeveer 13 tot 19 procent van de totale accountantskosten vertegenwoordigt. Voor circa 1.600 ondernemingen die onder de nieuwe regels zouden worden vrijgesteld, kan dat volgens de schatting neerkomen op een gezamenlijke kostenbesparing van ongeveer 400 tot 600 miljoen dollar.

Het Amerikaanse bedrijfsleven steunt de voorgestelde versoepeling. De U.S. Chamber of Commerce (de Amerikaanse KVK) noemt de huidige regels volgens een verklaring “disproportionately expensive and regressive“. Ook Nasdaq heeft zich achter het voorstel van de SEC geschaard.

Amerikaanse beleggersorganisaties en accountantsk zijn tegen de maatregel. Zij wijzen op het belang van onafhankelijke controle bij het opsporen van fouten en financiële misstanden. De voorgestelde wijzigingen raken daarmee aan een bredere discussie over de balans tussen de kosten van regelgeving en de bescherming van beleggers.