IFRS 18: het vergelijkende jaar loopt al
Vanaf 1 januari 2027 rapporteren ondernemingen die IFRS toepassen volgens IFRS 18. Wie denkt dat er nog tijd is, vergist zich: de vergelijkende cijfers over 2026 moeten ook volgens de nieuwe indeling worden gepresenteerd. En de grootste impact zit niet in de jaarrekening zelf, maar daaronder: in het rekeningschema, de processen en de afspraken binnen de finance-organisatie.
De standaard geldt voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027; eerdere toepassing is toegestaan. IFRS 18 vervangt IAS 1 slechts gedeeltelijk. De winst-en-verliesrekening krijgt een nieuwe, verplichte structuur, met strengere regels voor subtotalen en aanvullende toelichtingen.
Vijf categorieën, drie subtotalen
IFRS 18 introduceert vijf categorieën voor baten en lasten in de winst-en-verliesrekening: operationeel, investeren, financieren, winstbelastingen en beëindigde bedrijfsactiviteiten. Daarbovenop komen drie verplichte (sub)totalen: het bedrijfsresultaat, het resultaat vóór financiering en winstbelastingen, en het totaalresultaat.
Ook buiten de winst-en-verliesrekening verandert er iets. Goodwill wordt een aparte post op de balans. In het kasstroomoverzicht start de indirecte methode voortaan bij het bedrijfsresultaat. Voor de meeste ondernemingen verhuizen betaalde rente en betaalde dividenden naar de financieringsactiviteiten, en ontvangen rente en dividenden naar de investeringsactiviteiten. De keuzevrijheid die er op dit punt was, verdwijnt daarmee grotendeels.
MPM’s naar de jaarrekening
Veel ondernemingen communiceren extern over eigen prestatiemaatstaven, zoals een gecorrigeerde EBITDA. IFRS 18 noemt die management-defined performance measures (MPM’s) en haalt ze binnen de jaarrekening. In de toelichting moet je uitleggen waarom de maatstaf nuttig is, hoe hij wordt berekend en hoe hij aansluit op het meest vergelijkbare subtotaal dat IFRS zelf voorschrijft of noemt. Daarmee vallen MPM’s ook binnen de controle van de accountant.
Rekeningschema herinrichten
In de praktijk betekent de nieuwe indeling dat de meeste organisaties hun rekeningschema moeten herinrichten en nieuwe rekeningen moeten aanmaken. Bij de balans valt dat meestal mee: vooral organisaties die derivaten gebruiken, hebben extra rekeningen of dimensies nodig. Bij de winst-en-verliesrekening is de impact groter, omdat posten die nu op één rekening staan straks over meerdere categorieën verdeeld moeten worden. Een paar voorbeelden:
- Koersresultaten moeten worden toegerekend aan de categorie waar de onderliggende post thuishoort: operationeel, investeren of financieren.
- Rente op leningen aan klanten kan verschuiven van de financiële baten naar de operationele categorie.
- Resultaten op derivaten vragen om een onderverdeling per type hedge, zodat ze in de juiste categorie terechtkomen.
Die onderverdeling moet niet alleen in 2027 kloppen, maar ook voor de vergelijkende cijfers over 2026. Wie de benodigde detaillering pas achteraf uit de administratie moet reconstrueren, heeft een lastige jaarafsluiting voor de boeg.
Processen, systemen en mensen tegelijk
Een IFRS 18-implementatie vraagt niet alleen om aangepaste systemen, maar ook om consistente processen en duidelijke afspraken. Transacties moeten in elke entiteit op dezelfde manier worden geclassificeerd en betrokken medewerkers moeten weten welke regels en definities gelden. Dat geldt ook voor de MPM’s die verschillende afdelingen gebruiken.
Vooral dat laatste wordt vaak onderschat. Een nieuw rekeningschema is snel ingericht; gedeelde definities en eenduidige instructies voor centrale én lokale finance-teams vragen meer tijd. Juist daar ligt de sleutel tot een beheerste overgang.
In deze training leer je IFRS 18 toepassen: de nieuwe indeling van de winst-en-verliesrekening, de toelichting op prestatiemaatstaven en de vergelijkende cijfers.
6 PE-uren