Waakhond voor de accountancy kan voortaan afwijken van wettelijke boetes

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft het beleid voor de vaststelling van bestuurlijke boetes geactualiseerd. Een belangrijke wijziging betreft de ruimte die de AFM heeft om af te wijken van het wettelijke basisbedrag dat bij een overtreding hoort. In lijn met actuele jurisprudentie wordt nadrukkelijker vastgelegd dat dit bedrag slechts een globaal uitgangspunt vormt voor de uiteindelijke boete.

Met name de ernst van de overtreding kan aanleiding zijn om de boete aanzienlijk te verhogen of juist te verlagen. Het stappenplan in het nieuwe beleid bevat hiervoor nadere bepalingen.

Voortschrijdend inzicht

Het nieuwe Boetetoemetingsbeleid AFM 2026 treedt op 15 oktober 2026 in werking en vervangt het beleid uit 2021. Het nieuwe beleid  houdt rekening met wetswijzigingen, jurisprudentie uit de afgelopen jaren en voortschrijdende inzichten over de hoogte van boetes. De opzet van het beleid blijft grotendeels ongewijzigd en de meeste aanpassingen zijn beperkt van omvang.

Ook de berekening van boetes voor grotere ondernemingen wordt verduidelijkt. Het gaat om overtredingen waarvoor de wet een maximumboete vaststelt op basis van een percentage van de netto-jaaromzet, bijvoorbeeld 10, 15 of 20 procent. Bij zogenoemde zwaardere zaken neemt de AFM voortaan beleidsmatig een veelvoud van het basisbedrag als uitgangspunt. Afhankelijk van de omvang van de onderneming gaat het om drie- tot tienmaal dat bedrag.

Omzetgerelateerde boetes

Vervolgens kan de toezichthouder de boete op grond van het evenredigheidsbeginsel verlagen. De aangepaste systematiek moet inzichtelijker maken hoe omzetgerelateerde boetes worden berekend en biedt meer duidelijkheid over de wijze waarop de AFM tot een uiteindelijke boetehoogte komt.