Bestrijding van witwassen staat een grote opfrisbeurt te wachten
Het kabinet wil de aanpak effectiever maken, zonder burgers en ondernemers onnodig met administratieve lasten te belasten. In de anti-witwasaanpak van 2025 ligt daarom meer nadruk op risicogericht onderzoek. Banken en andere poortwachters moeten zich vooral richten op klanten en transacties met een verhoogd risico, in plaats van standaard uitgebreide controles uit te voeren bij iedereen.
Daarnaast wordt de samenwerking tussen publieke en private partijen versterkt. De FIU-Nederland en opsporingsdiensten gaan informatie beter uitwisselen en poortwachters vaker terugkoppeling geven over hun meldingen. Ook moet het UBO-register betrouwbaardere gegevens bevatten. Daarin staat wie de uiteindelijke eigenaar is van een organisatie of wie daar zeggenschap over heeft.
Een andere maatregel is het verbod op contante betalingen vanaf 3.000 euro voor de aan- en verkoop van goederen. Medio 2027 wordt dit verbod uitgebreid naar betalingen voor diensten. Ook krijgt de FIU-Nederland de mogelijkheid om verdachte betalingen met spoed te laten bevriezen, zodat criminelen geld niet eenvoudig kunnen wegsluizen.
Europese en internationale samenwerking
De bestrijding van witwassen krijgt ook op Europees niveau een impuls. In 2024 bereikten de EU-lidstaten overeenstemming over een nieuw pakket anti-witwasregels. Vanaf 2027 moeten deze regels zorgen voor meer uniformiteit en betere samenwerking tussen landen. De Europese anti-witwasautoriteit (AMLA) gaat daarbij toezicht houden op risicovolle financiële instellingen die in meerdere lidstaten actief zijn en de samenwerking tussen nationale toezichthouders en financiële inlichtingeneenheden versterken.
Wereldwijd werken landen samen binnen de Financial Action Task Force (FATF). Deze organisatie stelt internationale normen op en beoordeelt of landen voldoende maatregelen nemen tegen witwassen en terrorismefinanciering.
Aandacht voor mogelijke discriminatie
De strengere controles leiden ook tot kritiek. Sommige burgers ervaren discriminatie bij het openen van een bankrekening of het doen van donaties aan bijvoorbeeld religieuze instellingen. Onderzoek van DNB heeft verbeterpunten bij banken aan het licht gebracht.
Banken moeten daarom duidelijker uitleggen waarom zij bepaalde klantgegevens opvragen, onnodige vragen achterwege laten en medewerkers bewuster maken van discriminatie. Het ministerie van Financiën onderzoekt in 2026 en 2027 hoe klanten de controles ervaren.
De uitdaging voor de overheid en financiële sector blijft daarmee tweeledig: crimineel misbruik van het financiële stelsel tegengaan en tegelijkertijd zorgen dat burgers en ondernemers toegang houden tot financiële diensten.
De NBA pleit voor een risicogerichte en uitvoerbare aanpak bij de informatie-uitvraag van de Europese anti-witwasautoriteit AMLA. De accountantsorganisatie wil voorkomen dat accountantskantoren onnodig worden belast met administratieve verplichtingen die weinig bijdragen aan het inzicht in witwasrisico’s.
Dit heeft de NBA kenbaar gemaakt aan AMLA, die werkt aan plannen voor het aanleveren van informatie die accountantskantoren en andere instellingen mogelijk moeten aanleveren. Toezichthouders kunnen deze gegevens gebruiken om het risicoprofiel van instellingen te beoordelen en hun toezicht daarop af te stemmen.
Volgens de NBA moet de informatie-uitvraag zich beperken tot gegevens die daadwerkelijk inzicht geven in het risico op witwassen. NBA wijst erop dat een deel van de informatie die accountants volgens de plannen moeten overdragen, moeilijk uit systemen te halen is. Bovendien is niet altijd duidelijk welke meerwaarde bepaalde gegevens hebben voor het toezicht, zo vervolgt de NBA
De uitvraag kan daardoor leiden tot extra administratieve lasten, met name voor kleinere accountantskantoren. De NBA pleit er daarom voor om bij de informatieverzameling zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande processen, waaronder de procedures en risicoanalyses die kantoren al uitvoeren op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).
Periodieke e-learning over de Wwft: accountants en belastingadviseurs leren ongebruikelijke transacties herkennen en cliëntenonderzoek goed uitvoeren (artikel 35 Wwft).