Tuchtrecht: Ook als externe compliance officer blijft een RA een RA

In hoeverre is een accountant onderhevig aan het tuchtrecht? Ook wanneer hij als extern compliance officer bedrijven adviseert?

Volgens de RA die in het beklaagdenbankje zat bij de Accountantskamer zijn de gedrags- en beroepsregels dan niet van toepassing. Maar daar dachten de klager en de tuchtrechters duidelijk anders over.

Klager was Sam van Doorn, de 81-jarige achterkleinzoon van de oprichter en grootaandeelhouder van B.A. van Doorn, een in 1831 opgerichte Amsterdamse vermogensbeheerder. Hij ligt al een tijd overhoop met NMS Beheer, de persoonlijke beheer-bv van Albert Maingay, de directeur van B.A. van Doorn. NMS Beheer wil de aandelen van Van Doorn overnemen, maar de twee partijen zijn het oneens over de voorwaarden en de waarde van de aandelen. De Ondernemingskamer heeft inmiddels een deskundige ingeschakeld om de waarde van het bedrijf vast te stellen.

Onvoldoende onderzoek
Die strijd loopt hoog op. Al eerder diende Van Doorn een tuchtklacht in tegen de accountant van de vermogensbeheerder. Hij vond onder meer dat deze RA onvoldoende had onderzocht of aan de verhoging van de managementvergoedingen een rechtsgeldig aandeelhoudersbesluit ten grondslag lag. Op dit klachtonderdeel gaf het tuchtcollege hem gelijk

Dit keer richtte hij zijn pijlen op de externe compliance officer, eveneens een RA. Volgens Van Doorn heeft zij in haar compliance rapport van juni 2025 verklaard dat de vermogensbeheerder aan zzp’ers uitsluitend vaste vergoedingen betaalt en geen ‘omzet gerelateerde aanbrengprovisies’.

Bezijden de waarheid
Dat bestrijdt Van Doorn. Ook is volgens hem onduidelijk op welke feiten en omstandigheden zij die conclusie heeft gebaseerd. “Deze rapportage is bezijden de waarheid,” betoogde Cander van der Veen, de advocaat van Van Doorn. “In werkelijkheid weet de RA al sinds 2014 dat B.A. van Doorn honderd procent variabel beloning betaalt, waar variabele beloningen van maximaal twintig procent zijn toegestaan. Daarmee zet zij als RA haar vakbekwaamheid als accountant in voor rapportages die ten onrechte de indruk wekken dat aan de wet- en regelgeving werd voldaan.”

De advocaat  verwijst onder meer naar een verklaring van het hoofd administratie van de vermogensbeheerder, de notulen van de bava 2025 en het arbeidscontract van een van de nieuwe medewerkers. Bij dit contact zit een email van Maingay aan deze medewerker waarin de directeur wel degelijk zou hebben geschermd met provisies.

Bijzonder kwalijk
Volgens de advocaat neemt Van Doorn het de RA bijzonder kwalijk dat zij zichzelf en haar rapportage heeft laten gebruiken om de Ondernemingskamer te beïnvloeden.

Volgens Menno Jansen, advocaat van de RA, slaat Van Doorn met zijn klacht de plank volledig mis. Van enige vorm van assurance is in haar rapport geen sprake, aldus Jansen. “Haar functie is primair ondersteunend en adviserend van aard en dient te worden onderscheiden van een controleopdracht zoals een wettelijke of vrijwillige accountantscontrole.” (…) “Het is dan ook onjuist om deze werkzaamheden gelijk te stellen aan die van een registeraccountant.”

Gesprekken met de directie
Dat B.A. van Doorn geen provisies betaald is door zijn client in het rapport volgens de advocaat voldoende onderbouwd. Zij baseert zich daarbij op gesprekken met de directie, waarin het beloningsbeleid uiteen is gezet, maar ook op informatie van het hoofd van de administratie; niet alleen in de betreffende rapportage, maar ook in eerdere rapportages. “Telkens heeft deze manager concreet toegelicht hoeveel medewerkers een variabele beloning ontvangen en bevestigd dat de maximale grens van 20 procent niet wordt overschreden.”

Jansen verwijst daarbij naar informatie van de AFM. Naar aanleiding van klachten van Van Doorn bij AFM zou ook de toezichthouder hebben laten weten dat er geen sprake is van overtreding van het provisieverbod, zowel aan Van Doorn als aan de advocaat persoonlijk.

Vuur aan de schenen
De tuchtrechters legden de RA vervolgens het vuur stevig na aan de schenen. Waarom persisteert zij dat ze als extern compliance officer niet als accountant opereert, wilde een van de leden weten.
De RA: “Ik ben accountant, maar niet in deze functie.”
Lid: “U tekent wel als accountant. Dat zit toch in uw DNA?”

Plaatselijke voetbalclub
Een opmerking waar de voorzitter zich bij aansloot: “Ook als penningmeester bij de plaatselijke voetbalclub kan een accountant een tuchtklacht aan zijn broek krijgen. U hebt het steeds over controleren, beoordelen. Als accountant moet u er voor staan dat dit goed gebeurd. Dat geldt ook voor het compliance-rapport waar het in deze klacht over gaat.”

Email bij het klaagschrift
In dit kader wees een van de leden op de email van de directeur van de vermogensbeheerder aan een nieuwe medewerker waarin de directeur schermt met provisies. Een email die was toegevoegd aan het klaagschrift.
“Ging er bij u toen geen rood licht branden?”
Zeker, reageerde de accountant, die de kwestie naar haar zeggen heeft voorgelegd aan de directeur. Maar volgens de directeur was dit slechts een ‘losse flodder’. In het arbeidscontract was van provisies uiteindelijk geen sprake, aldus de RA.

Niet overtuigd
Voor de voorzitter was dit niet voldoende. “Had u niet moeten vragen: waarom is dit mij niet verteld, dit raakt aan mijn integriteit?”
De RA, aarzelend: “Ehh, ja.”
De voorzitter: “Volgens mij overtuig ik u niet.”

Haar verweer dat het betreffende arbeidscontract uiteindelijk wel voldeed aan alle wet en regelgeving op beloningsgebied, kon de tuchtrechters niet vermurwen.