Essen & Van de Voort: waarom reorganiseren vaak duwen tegen een touw is

Reorganisaties waren de laatste tijd weer niet van de lucht (TomTom, ING, KLM, Mews, DNB, etc.). En onlangs Arcadis dat net een onvriendelijke overname heeft afgehouden. Arcadis kondigde daarop op 29 september 2026 een ‘reset-strategie’ aan, kort nadat WSP Global zijn overnamepoging had opgegeven. De koers daalde fors door het afhaken van WSP.

Arcadis schrapt 1000 banen als onderdeel van de “reset”-strategie. De banen verdwijnen uit ‘overhead right-sizing’ in 2027. Waar dat gebeurt is niet gezegd. Ook dat deed de koers geen goed: het aandeel daalde op 23 september ongeveer 7 procent en viel naar de bodem van de Stoxx 600. Volgens de VEB (Vereniging van Effecten Bezitters) zakte de koers ‘s ochtends bijna 10 procent en was het verlies aan het eind van de dag nog steeds een flinke 3 procent. En op 24 september: 42,06 euro, – ruim 17 procent onder de 52-wekenhoogte van 51,25 euro. Die hoogte lag in de buurt van de WSP-voorstellen. Reorganiseren als paniekvoetbal is nooit fijn voor medewerkers en aandeelhouders.

Reorganiseren: daadkracht of paniekvoetbal?

Arcadis is maar een voorbeeld, er zijn er vele. Wat valt op? In de eerste plaats de bijna altijd mooi afgeronde aantallen (Signify: 900; ING: 1250; TomTom: 200; KLM: 5000; etc.). Volgens ons duidt dat eerder op een wens en minder op een daadwerkelijk plan (denk ook even aan de aankondiging van het kabinet over de afslanking van de rijksoverheid met 25.000 ambtenaren!). Laat staan dat dit duidt op een planning.

Dat laatste zien we dan ook terug in het achterwege blijven van de evaluaties over die reorganisaties. En als er al sprake is van een terugkoppeling, is het veelal een neerwaartse bijstelling, waarschijnlijk te overmoedig begroot (Tata Steel Nederland: van 1600 fte naar 1200 fte).

Verder valt op dat aangekondigde reorganisaties vaak gepaard gaan met de publicatie van meestal tegenvallende cijfers. Dat oogt daadkrachtig – we pakken het aan. Maar het reflecteert in feite reactiviteit. Immers, de vraag is wie al die mensen (meestal op het hoofdkantoor en andere staffuncties) in vredesnaam heeft aangenomen. En waarom er niet eerder is ingegrepen.

Reorganiseren is een investeringsbeslissing

Ook valt op dat nergens gewag wordt gemaakt van immateriële aspecten bij een reorganisatie: teloorgang van waardevolle interne netwerken, vernietiging van waardevolle kennis, verval van sociale cohesie, e.d. Dit leidt altijd tot stijgend ziekteverzuim en het niet-gewenste vertrek van sleutelfunctionarissen.

Daarbij is nergens sprake van reorganisaties als investeringsbeslissing. Dat zou het toch moeten zijn: het gaat om de verhoging van toekomstige kasstromen. Met een goed plan en een gedegen planning moet daar een goede ‘discountedcashflowberekening’ van te maken zijn – met een duidelijke richtinggevende uitkomst: een positieve of negatieve netto contante waarde.
Ten slotte, de reacties op de beurs zijn veelal negatief; een meta-analyse van meer dan 30.000 aankondigingen van reorganisaties vindt gemiddeld significant abnormale rendementen.

Reorganisaties duren vaak ten minste twee keer langer dan verwacht, leveren meestal maar de helft op van wat aan banenverlies wordt voorzien en zijn doorgaans twee keer zo duur als gehoopt. En de volgende keer doen we het gewoon opnieuw, niets geleerd van het verleden.

Dat maakt reorganiseren tot duwen aan een touw.