AFM: accountants moeten scherper letten op sancties tegen Russische bedrijven

Accountantsorganisaties met een reguliere vergunning zijn zich bewust van sanctierisico’s bij controlecliënten met Russische activiteiten, blijkt uit onderzoek van de AFM en BFT (Bureau Financieel Toezicht). Beide organisaties hebben hun eigen onderzoek hierover gedaan.

Hieruit komt naar voren dat accountantskantoren controlecliënten met Russische activiteiten weigeren bij onacceptabele risico’s voor de accountantsorganisatie. Soms zijn accountantskantoren nog strenger hierin dan toegestaan, aldus de AFM. Ook eisen sommige kantoren dat dat Russische activiteiten worden gestaakt, voordat de accountant controlewerk doet.

Informeren bij de NBA
Daarnaast informeren accounatntskantoren bij de NBA of de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer over de uitleg van de sanctiebepalingen. Ze doen soms een externe screening van controlecliënten op sanctielijsten of gebruiken eigen data-analyse. Intern wordt soms een cliëntenportefeuille gescreend op sanctierisico’s, door middel van uitvragen onder externe accountants en gestructureerde data. Bijvoorbeeld bij de invoering van nieuwe sanctiepakketten.

Verder komt het voor dat accountants een controleverklaring met beperking afgeven of een oordeelonthouding in lijn met NBA Alert 45.

Verbetering mogelijk
Toch is er nog verbetering mogelijk in cliëntonderzoek, kwaliteitsstelsel en beheersing van sanctierisico’s, concludeert de AFM. Zorg dat beleid concreet is gericht op de identificatie, beheersing, monitoring en evaluatie van sanctierisico’s, zo adviseert de AFM. In beleid is niet altijd aandacht voor sanctierisico’s of worden risico’s niet in volle breedte gezien. Dan is er bij accountantskantoren bijvoorbeeld wel aandacht voor gesanctioneerde rechtspersonen, maar niet voor levering gesanctioneerde diensten en/of goederen.

Besteed aandacht aan de inzet van sanctierechtdeskundigen, zo luidt een tweede aanbeveling van de AFM. “Slechts één van de onderzochte accountantsorganisaties schakelde zelf een sanctierechtdeskundige in. Doet de controlecliënt dat, dan wordt niet altijd om bewijs gevraagd voor juridisch advies. Bij het beoordelen van screeningrapporten moet er voldoende aandacht zijn voor reikwijdte, beperkingen, relevantie en restpopulatie.”

Check wat de controlecliënt beweert
Voorts wordt van accountants verwacht dat zij de beweringen van hun klant checken. “Controleer bijvoorbeeld ook zelf de sanctielijsten bij materiële sancties”, raad de AFM aan.

Ook zouden accountants de effecten van beperkingen op hun oordeel moeten evalueren. Bij twee wettelijke controles zag de AFM dat een goedkeurende controleverklaring was afgegeven, terwijl er nog onderzoek plaatsvindt naar de passendheid hiervan.

Sprake van een frauderisico
Wees verder alert op omzeiling van sancties via derde landen, zo besluit de AFM. “Hoe substitueert uw controlecliënt omzet die eerder in Rusland werd gerealiseerd?
Overweeg of er sprake is van een frauderisico. In géén van de onderzochte wettelijke controles is in de controleverklaring een frauderisico opgenomen gericht op overtreding/omzeiling van sancties. Dat frauderisico zou niet onlogisch zijn bij controlecliënten met significante activiteiten in Rusland.”