Accountants ziet nieuwe Europese aanpak van witwassen niet zitten

De NBA uit stevige zorgen over de praktische uitvoerbaarheid van de nieuwe Europese anti-witwasregels van de Europese toezichthouder AMLA. De NBA roept deze waakhond op om de voorgestelde nieuwe regels voor witwaspreventie te herzien en beter af te stemmen op de realiteit van samenwerkende maar zelfstandige accountantsorganisaties.

Daarbij moet volgens de beroepsorganisatie nadrukkelijker worden gekeken naar feitelijke zeggenschap, uitvoerbaarheid en proportionaliteit, om te voorkomen dat de regelgeving leidt tot juridische onzekerheid en onwerkbare situaties in de praktijk.

Moeilijk toepasbaar

Hoewel de beroepsorganisatie het doel van de regelgeving – het voorkomen van witwassen, terrorismefinanciering en het omzeilen van sancties – onderschrijft, waarschuwt zij dat de huidige uitwerking te ver kan reiken en in de praktijk moeilijk toepasbaar is, vooral binnen samenwerkingsverbanden en netwerken van accountantskantoren.

Een belangrijk kritiekpunt is dat de voorgestelde regels accountantsorganisaties mogelijk te snel als “groep” kwalificeren, die in werkelijkheid uit juridisch zelfstandige kantoren bestaan zonder centrale zeggenschap. Daardoor zouden ook netwerken zonder feitelijke controle verplicht worden om uitgebreide groepsbrede compliance-eisen toe te passen. Volgens de NBA leidt dit tot een te lage drempel voor “gemeenschappelijke controle” en een te formele benadering, waarbij bijvoorbeeld een gedeelde merknaam al doorslaggevend kan zijn.

Gebrek aan proportionaliteit

Daarnaast waarschuwt de NBA voor een gebrek aan proportionaliteit. Ook zeer kleine accountantskantoren of samenwerkingen zouden onder het volledige pakket aan eisen vallen, terwijl de kosten en administratieve lasten in sommige gevallen niet in verhouding staan tot het daadwerkelijke risico op witwassen of terrorismefinanciering. De organisatie pleit daarom voor meer ruimte voor een risicogebaseerde en schaalbare aanpak.

Ook wijst de NBA op mogelijke juridische knelpunten. Zo kunnen de regels botsen met bestaande wetgeving, zoals de AVG (GDPR), nationale geheimhoudingsplichten en beroepsgeheim. Vooral de verplichting om binnen groepen en over landsgrenzen heen informatie te delen kan in de praktijk onmogelijk of juridisch verboden zijn.

Verschillen in wet- en regelgeving

Verder voorziet de NBA problemen bij internationale netwerken, waar verschillen in wet- en regelgeving en gebrek aan centrale zeggenschap de uitvoering bemoeilijken. In zulke gevallen kan het opleggen van groepsbrede verplichtingen leiden tot onduidelijke verantwoordelijkheden of zelfs onuitvoerbare verplichtingen.

Tot slot stelt de NBA dat ook de voorgestelde criteria voor het aanwijzen van een “moederentiteit” binnen netwerken niet goed aansluiten op de praktijk in de sector. Factoren als omzet of klantvolume zouden volgens de organisatie geen goede maatstaf zijn, omdat centrale compliance-functies vaak zijn ondergebracht bij entiteiten zonder substantiële omzet of formele controlebevoegdheden.

Lees ook: Is de Wwft een prima wapen of een financieel gedrocht?