Wat kan een accountant doen als een jaarrekening wordt misbruikt?

Door het niet vergelijken met de cijfers van het voorgaande jaar in een samengestelde jaarrekening, ging een accountant in de fout. Maar wat meer kon hij doen tegen het misbruiken van een mail van een collega als een accountantsverklaring door een advocaat in een gerechtelijke procedure? “Er staat duidelijk een disclaimer onder de mail: deze informatie is alleen voor gebruik van de betreffende geadresseerde.”

Het was voor de accountant ook een verrassing toen hij geconfronteerd werd met correspondentie vallende onder zijn beroepsgeheim, die gebruikt werd in een procedure door zijn voormalige klant. Die procedure draait om een geschil om een vermeende schadevergoeding die in de miljoenen euro’s loopt. De accountant was de samensteller van de jaarrekening 2023 van Pathfinder, een samenwerking tussen diverse zakenpartners in recruitment.

Mogelijk misbruik
Die samenwerking liep al na acht maanden spaak. De man die de stekker er uit trok, heeft volgens de klagende partij mogelijk Pathfinder misbruikt om kosten van andere startende ondernemingen in te dumpen. Tussen de drie ondernemers aan de ene kant (de klagers bij de Accountantskamer) en deze vermeend ‘foute ondernemer’ aan de andere kant loopt een juridisch geschil.

De man die juist de onderneming beëindigde, claimt een schade van meer dan 10 miljoen euro van de andere drie. In dat geschil doken de cijfers op van de accountant. En een accountantsverklaring’van een van zijn collega’s.

Vergelijking met 2022
Dat hij geen vergelijking opnam met de cijfers uit 2022 was fout, begrijpt de accountant achteraf ook. Hij had de plicht hiertoe geïnterpreteerd als ‘zoveel mogelijk wordt bij iedere post het bedrag van voorgaand boekjaar vermeld’. Ofwel: dan is het niet verplicht.

“Onze conclusie was dat het beter was om geen vergelijkende cijfers op te nemen. Het was beter van niet, dan het wel opnemen van cijfers die door niemand getoetst zijn”, zei de accountant zelf in de Accountantskamer. Er was geen duidelijke winst- en verliesrekening over 2022. En de aangifte vennootschapsbelasting gaf geen betrouwbaar inzicht in het vermogen.

Oordeel over de getrouwheid
De jaarrekening wordt gebruikt in een juridische procedure maar kan, zo luidt de klacht, door een gebrek aan vergelijkende cijfers geen getrouw beeld geen. “Maar in de samenstelverklaring staat juist dat we geen oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening”, zegt de accountant. “Omdat we geen controle- en beoordelingsopdracht hebben uitgevoerd.”

En dan was er nog de mail van een collega, inmiddels AA maar toen nog geen accountant. Die mail werd door de advocaat van de claimende ondernemer ingezet als ‘accountantsverklaring’. Toen de beklaagde accountant hiermee in september 2024 geconfronteerd werd, nam hij naar eigen zeggen maatregelen richting de klant en zijn advocaat.

Meteen naar de advocaat
“We hebben een jurist ingeschakeld en meteen naar de advocaat en klant geschreven dat dit niet de bedoeling was.” Ook wijst hij naar de disclaimer onder de mail dat de informatie alleen voor de geadresseerde bestemd is.

“In hoger beroep is die mail andermaal ingebracht, maar nu zonder die disclaimer”, zegt Eric Govers namens de klagers. Hij neemt het de accountant kwalijk dat hij niet meer heeft gedaan om de partijen te waarschuwen dat de correspondentie, die onder zijn beroepsgeheim valt, geen verklaring is en evenmin zo gezien of gebruikt mag worden.

Onjuiste informatieverstrekking voortzetten
Govers meent dat de gebrekkige jaarrekening de onjuiste informatieverstrekking voortzet. “De stukken worden door de advocaat van Pathfinder ingezet om de indruk te wekken bij de rechtbank en het hof dat er objectieve constateringen zijn gedaan door een ter zake deskundige en dat alle conclusies die daaraan zijn opgehangen, onderschreven worden door de accountant.”

Het viel de leden van de Accountantskamer op dat in de continuïteitsparagraaf is opgenomen dat de levensvatbaarheid van de onderneming niet in het geding is. Maar in januari 2024 is er al geen personeel meer en is duidelijk dat het al heel slecht gaat. Er is bovendien een negatief eigen vermogen.

Alles aan gedaan
Ook wordt de accountant gevraagd of hij er alles aan heeft gedaan toch tot vergelijkende cijfers te komen. “We hadden de administratie maar op basis van een AI-boekhoudprogramma was bijna alles op één rekening verwerkt. Het eigen vermogen week af van de aangifte.”

Bankafschriften werden nagelopen en facturen, en of ze betaald waren. Een jaarrekening 2022 was er niet. “De eigenaar dacht dat hij slim genoeg was dat allemaal zelf te doen.”

Geen enkel inzicht
Volgens Govers gaf de samenstelverklaring geen enkel inzicht. ,”We willen het liefst een verklaring van de accountant dat hij daar nooit aan mee had moeten werken.”

De uitspraak volgt binnen 12 weken.