Kosten ontziemaatregelen rijzen de pan uit bij werkgevers

Zeventig procent van de werkgevers verwacht de komende vijf jaar een groei in het beroep op maatregelen die bedoeld zijn om oudere werknemers te ontzien. Het gaat om maatregelen zoals extra verlofdagen, generatiepactregelingen en roosteraanpassingen. Maar het beroep op deze ontziemaatregelen dreigt uit de hand te lopen, zo waarschuwt werkgeversvereniging AWVN op basis van eigen onderzoek.

Dit omdat de regelingen steeds breder worden ingezet en alternatieve maatregelen niet voldoende uit de verf komen. Het  overmatig beroep op deze regelingen is kostbaar en niet in lijn met de grote behoefte aan personeel, vindt AWVN. De stijgende personele kosten die hiervan het gevolg zijn, komen bovenop de loonkostenstijging die bedrijven de afgelopen jaren doormaakten.

Veroudering werknemersbestand
AWVN krijgt deze signalen op  grond van een onderzoek onder de eigen leden. Werkgevers geven aan dat een veroudering van het werknemersbestand de hoofdreden is voor een toename in het gebruik van generieke ontziemaatregelen.

De ontziemaatregelen worden bijna overal op de werkvloer worden toegepast, constateert AWVN. Bijna 90 procent van de ondervraagde werkgevers past ze toe voor oudere werknemers. De zogenoemde 80/90/100-regeling wordt door 60 procent van de werkgevers aangeboden, extra verlof voor ouderen door 55 procent en een RVU-regeling door 45 procent.

Extra verlof
Onder werknemers is vooral extra verlof een populaire ontziemaatregel: 84 procent van de doelgroep die extra verlof krijgt aangeboden, maakt er gebruik van. Van de 80/90/100-maatregel maakt 33 procent gebruik en van een RVU-regeling 24 procent.

Over de effectiviteit van de ontziemaatregelen zijn werkgevers positief. De maatregelen dragen eraan bij dat oudere medewerkers die het reguliere werk niet volhouden, niet voortijdig uitvallen. Vooral over het aanpassen van roosters (70 procent) en de 80/90/100-regeling (66 procent) zijn de werkgevers in dat verband positief.

Negatieve effecten
Een probleem is echter ook een aantal zeer negatieve effecten van de grote schaal waarop generieke ontziemaatregelen worden toegepast. De maatregelen leiden er vooral toe bij dat oudere werknemers minder werken en eerder uittreden. Dat wringt met de maatschappelijke wens om in een blijvend krappe arbeidsmarkt langer doorwerken te stimuleren, aldus AWVN.

Verder is een belangrijk effect dat ontziemaatregelen gepaard gaan met een groter beroep op de overige werknemers. Die moeten bijvoorbeeld extra nachtdiensten draaien omdat ouderen dat juist niet hoeven.

Financiële houdbaarheid
Op grond van deze negatieve effecten en twijfels over financiële houdbaarheid in de nabije toekomst stelt AWVN dat toepassing van ouderenbeleid veel meer gericht moet worden op de individuele situatie van een werknemer. Vooral moet volgens de werkgeversvereniging maximaal worden ingezet op duurzame inzetbaarheid: werknemers moeten gedurende hun loopbaan door scholing en ontwikkeling worden voorbereid op een gezonde oudere dag als werkende.

Aan het AWVN-ledenonderzoek over de RVU en ontziemaatregelen namen 148 werkgevers deel. Zij vormen een goede afspiegeling van het Nederlandse bedrijfsleven met een lichte oververtegenwoordiging van de industrie.