Een privézwembad, motorolie voor de Ferrari, zijn dat advieskosten?

Een voormalig bestuurder van een staalbedrijf zou voor ruim zeven ton aan privékosten in rekening hebben gebracht bij de holding. Alleen: van wie is die conclusie? Niet van de twee betrokken accountants, zeggen ze tegen de tuchtrechter.

Dat niet iedereen haar scherpe vragen kan waarderen, merkt de controller als ze er achter komt dat bepaalde correspondentie om haar heen wordt gevoerd. Dat als zij aangeeft dat bepaalde kosten privé zijn en niet zakelijk opgevoerd mogen worden, dit achter haar rug om toch wordt doorgevoerd. Ze besluit het hogerop te melden.

BDO doet onderzoek
Daarna wordt BDO gevraagd om onderzoek te doen. De BDO-accountant vraagt de controller vervolgens om een lijst op te stellen met mogelijk dubieuze facturen. “Het enige dat ik nu anders zou doen, is de titel die ik boven het overzicht heb gezet”, zegt de controller.

“Die titel is veelzeggend”, meent advocaat Mark Keuss namens de klager. Met ‘overzicht onjuistheden‘ geeft ze volgens de raadsman een kwalificatie aan deze posten.

Vrouw van de directeur
De controller, die nog altijd voor de holding werkt, en de accountant van BDO zijn door de klager voor de tuchtrechter gedaagd. De klager is de vrouw van de voormalig directeur van de Noord-Brabantse staalholding. Na zijn overlijden in 2014 stond zij een tijd aan het hoofd van het bedrijf.

Het gaat om door haar in rekening gebrachte facturen. Ze werd geconfronteerd met afspraken die al golden uit de tijd van haar man, zegt ze. Ze kreeg bovendien gepeperde rekeningen van externe juridisch adviseurs. “Moet ik dat allemaal betalen?” vroeg ze zich af. Daarna is een deel van die facturen uiteindelijk door de holding betaald.

Sprake van verrijking
“Tot op heden is niet vastgesteld dat er sprake is geweest van verrijking”, benadrukt advocaat Keuss vooraf. Hij meent dat van de controller verwacht mag worden dat ze bij mogelijke misstanden zorgvuldig omgaat met dergelijke signalen. “Ze stelt de helpdesk van de NBA geraadpleegd te hebben. Opmerkelijk is dat daarvan geen enkel spoor terug te vinden is. Terwijl die haar juist adviseerde om zorgvuldig te noteren.”

Volgens Keuss deelt de controller zichzelf ten onrechte een ondergeschikte rol toe. “Dat strookt niet met de feitelijke gang van zaken. Ze speelde een centrale rol. Zij beheerde de administratie en bereidde die voor.” Keuss meent vooral dat de kaders waarbinnen de afspraken golden voor het boeken en verantwoorden van de facturen niet door de controller zijn vastgesteld. Terwijl die kaders juist cruciaal zijn, meent hij.

Privézwembad en Ferrari
Waar advocaat Keuss en zijn cliënt vooral reppen over ‘advieskosten’, besluit advocaat Adriaan van Rinsum namens de aangeklaagde controller die posten eens langs te lopen. “Uitgaven voor een privézwembad, motorolie voor de Ferrari, exclusieve trips naar Parijs, een privétuin met tuinmannen en rozenmest en bezoeken aan een waarzegster.”

Nogal wiedes dat dergelijke facturen vragen oproepen bij de controller, zegt Van Rinsum. Zij doet precies wat je van een controller mag verwachten: ze trekt aan de bel bij indicaties van mogelijk niet juist geboekte kosten. Volgens de advocaat meent de klagende partij dat als de controller privé-uitgaven van een bestuurder constateert, ze eerst een persoonsgericht onderzoek moet starten, inclusief hoor en wederhoor.

Geheime boekhouding
Onjuist en onwerkbaar, zegt Van Rinsum. Ook wordt haar verweten de geheimhoudingsplicht geschonden te hebben. “De gedachte dat een controller de boekhouding van de onderneming geheim zou moeten houden voor onderneming zelf is, met respect, bizar.”

En dan lag er nog de klacht tegen de RA van BDO. “Zij moet er voor zorgen dat het rapport een evenwichtig en zorgvuldig beeld geeft van de relevante feiten”, zegt advocaat Keuss. “Dat het ‘aan de lezer is om daaraan conclusies te verbinden’ miskent de positie van een accountant. Een rapport van een RA geeft een zorgvuldig en onafhankelijk beeld. Daarom moet interpretatie niet tot een eenzijdig beeld leiden.”

Een bepaald narratief
Volgens Keuss ontstaat met dit rapport in de hand een bepaald narratief, namelijk dat die kosten onrechtmatig zijn. Het overzicht van de controller – het gewraakte ‘overzicht onjuistheden’ – heeft te veel de richting van het onderzoek bepaald, meent Keuss. En dat is de BDO-accountant aan te rekenen.

Maar het verwijt dat de accountant van BDO ‘lukraak conclusies trok’ is pertinent onjuist, zegt een advocaat van BDO. De accountant heeft juist geen conclusies getrokken. Was dat ook nooit de bedoeling van dit rapport, wil de tuchtrechter weten.

Conclusies aan de lezer
“Nee. Het doel was om feiten en omstandigheden boven tafel te krijgen zodat de lezer conclusies kan trekken”, zegt de accountant zelf. Volgens advocaat Hannelot van Berckel-Dekker lijkt het erop dat de klager deze tuchtprocedure gebruikt voor een heel ander doel. “De accountant heeft een persoonlijke aansprakelijkheidstelling ontvangen.”

Tegen het einde van de zitting blijkt dat de holding met de ex-directrice bijna tot een schikking zijn gekomen. Onderdeel van die schikking is juist intrekking van deze tuchtklacht. Als het tot een schikking komt, is het aan de Accountantskamer wat ze doet met een intrekking van de klacht. De tuchtrechter mag dan wel alsnog met een oordeel komen.

Volgens advocaat Jan Garvelink, die ook de controller bijstaat, hamert de klager ten onrechte steeds op de ‘kaders waarbinnen die facturen waren ingebracht’. “Een toestemming van een commissaris maakt privékosten niet opeens zakelijk. Mijn cliënt is een sieraad voor dit beroep. Zij staat voor haar integriteit.”

De uitspraak wordt over twaalf weken verwacht.