Accountant onder vuur nadat de bank 28 miljoen verloor

Meer dan 28 miljoen euro verloor de NIBC Bank als gevolg van onregelmatigheden bij European Credit Partners (ECP), een factoringmaatschappij dat in 2020 failliet ging. Een accountant die begin dat jaar orde op zaken moest stellen, wordt verweten dat hij van onjuiste rapportages wist. “Bij een deel van de onregelmatigheden speelde hij een rol en van een ander deel was hij op de hoogte.”

ECP was een  factoringbedrijf, een bedrijf dat vorderingen van bedrijven op derden inkoopt en tracht te innen. Het bedrijf werd gefinancierd door diverse particuliere investeerders en NIBC was de grootste geldschieter. Deze bank stopte in totaal 40 miljoen euro in EPC, maar trok in 2020 de stekker er uit.

Anonieme brief
De aanleiding was een anonieme brief uit september 2019 en een onderzoek dat volgde. De briefschrijver suggereert diverse misstanden bij ECP. In haar maandelijkse rapporten, die verplicht naar NIBC werden gestuurd, werd gemanipuleerd met de cijfers.

“Grote facturen worden opgeknipt in meerdere kleinere facturen ten behoeve van voldoen aan voorwaarden van NIBC, terwijl deze facturen niet op deze wijze naar de uiteindelijke debiteur zijn verzonden. Dit alles resulteert in een maandelijks tekort van tussen de 15 en 20 miljoen euro”, zo staat in de anonieme brief.

Rechtbank: manipulatie
Uit de tipbrief wordt geciteerd in een tussenvonnis van de rechtbank in Den Haag van eind vorig jaar. NIBC startte een procedure om de beide bestuurders van ECP persoonlijk aansprakelijk te stellen. Met succes, blijkt uit die tussenuitspraak.

Een van de twee initiatiefnemers van ECP mailt op 25 oktober 2019 het volgende: “Maandagnacht, dus end of business de 28e draaien we een nieuwe rapportage. Tot dat moment graag vooral de oude posten (ouder dan 90 dg) en debiteuren die niet verzekerd zijn, afletteren en geen nieuwe bankdata importeren’‘.

Afletteren
Met het afletteren van een vordering verandert de status van de factuur van openstaand naar betaald. De rechtbank ziet hierin, net als NIBC, de instructie om bewust te wachten met het afboeken van betaalde vorderingen. ,”ECP Nederland heeft gegevens in die rapportages bewust gemanipuleerd en NIBC zo een verkeerd beeld gegeven van de financiële situatie van het factoringbedrijf”, zo oordeelt de rechter in dat tussenvonnis.

Maar wat heeft dit alles met de tuchtzaak tegen de registeraccountant te maken? Wat was zijn rol dan in dit geheel? “NIBC heeft meer dan 28 miljoen euro verloren als gevolg van deze onregelmatigheden”, zegt advocaat Charlotte Groot Rouwen vrijdag in de tuchtzaak. De RA werd in januari 2020 aangesteld om orde op zaken te stellen.

Vertrouwen geschaad
“NIBC vertrouwde hem maar dat vertrouwen is geschaad toen bleek dat hij eerder een rol speelde en een spil was in die onregelmatigheden. Bij een deel daarvan speelde hij een rol en van een ander deel was hij op de hoogte. Hij had daartegen maatregelen moeten treffen.”

Met die rol doelt ze op het feit dat de registeraccountant eind 2018 bestuurder werd van ECP. En ook ervoor droeg hij wetenschap van de dubieuze praktijken, zegt ze. Hij was betrokken bij Graafkade. Dat bedrijf was eerst klant van ECP en werd later door het factoringbedrijf overgenomen. “Je ziet misstanden bij Graafkade, allerlei vorderingen worden overgewaardeerd en gelden afkomstig van financiers van ECP lekken weg binnen Graafkade.”

Bewust kleinere rol
Volgens NIBC maakt de accountant zijn rol bewust kleiner en legt hij de betrokkenheid van de twee grondlegger van ECP onder een vergrootglas. “Hun betrokkenheid doet niets af aan zijn eigen verantwoordelijkheid”, aldus de raadsvrouw. De accountant was financieel directeur, bestuurder en partner binnen ECP.

Een van de voorwaarden voor financiering door NIBC was dat de vorderingen eligible waren. Dat zijn vorderingen niet hoger dan 5 ton, niet langer dan 90 dagen onbetaald, voor tenminste 90 procent verzekerd en overdraagbaar of verpandbaar. “De accountant heeft non eligible-vorderingen laten rapporteren als eligible”, stelt de advocaat. Ook werden te grote vorderingen geknipt, zodat de delen wel aan de voorwaarden voldeden. |De accountant heeft onregelmatigheden binnen ECP laten plaatsvinden en heeft zo de weg voor ongerechtvaardigde investeringen opengezet.”

Systemen niet op orde
Dat de systemen binnen ECP niet op orde waren is een open deur, zegt advocaat Jan Garvelink. “Daarvoor was verweerder ingeschakeld, maar dat kun je hem niet kwalijk nemen. Je kunt de traumachirurg ook niet verwijten dat de patiënt in de kreukels ligt.”

Volgens de raadsman begon zijn cliënt in oktober 2018 zonder veel voorkennis en binnen enkele weken werd het hem duidelijk hoe slecht het met de administratie was gesteld. En dat meldde hij bij de bank. Hij heeft twee maanden geprobeerd de boel op de rit te krijgen. Daarna kreeg hij meer commerciële taken toebedeeld.

Geen misleiding
De accountant heeft nooit iemand willen misleiden, stelt Garvelink. Volgens de advocaat zijn er indicaties “dat vorderingen in de financiële administratie niet zijn afgeletterd om NIBC om de tuin te leiden, mogelijk zelfs bewust.” Iets dat mogelijk de bestuursleden van ECP te verwijten valt, niet de accountant. “Hij probeert niemand voor de gek te houden. Dat dit nu wordt gesuggereerd, steekt hem diep.”

De accountant keerde zelfs op verzoek van NIBC terug op een moment dat het faillissement al niet meer te voorkomen was, aldus de advocaat. De accountant krijgt verwijten op basis van halve waarheden.

Essentiële informatie onthouden
Bovendien wordt de Accountantskamer essentiële informatie onthouden, stelt de advocaat. Informatie die de accountant niet heeft. “Hij heeft geen eigen dossier, is weg bij de opdrachtgever en heeft geen toegang tot de administratie.”

Veel van de handelingen die de accountant worden verweten, zijn juist door andere medewerkers van ECP verricht. “Het is denkbaar dat die derden zich niet netjes gedroegen, maar ze deden dat dan bewust buiten verweerder om.”

Genadeloos voor de bus gegooid
Ook had de accountant geen betrokkenheid bij vorderingen die in de maandrapportage waren opgenomen maar die al betaald waren. Dat verwijt berust op een Excel-sheet van een van de oprichters van ECP, stelt de advocaat. Hij meent dat zijn cliënt genadeloos voor de bus wordt gegooid door de bank “die in 2018 al donders goed wist dat er problemen waren bij ECP maar tegelijkertijd dat jaar de limiet verdubbelde”.

Aansprakelijk voor 9 miljoen euro
Voor de accountant staat er naast deze tuchtzaak nog veel meer op het spel. Hij is voor 9 miljoen euro aansprakelijk gesteld. Het zogeheten opknippen van de vorderingen roept veel vragen op bij de tuchtrechter. “Er kan wel 1 tot 1,5 miljoen gehaald worden door te knippen”, leest de voorzitter een mail van de accountant voor.

“Het knippen bij ECP was om het voor het systeem passend te maken”, stelt de accountant. Met misleiding heeft het volgens hem niets te maken.

De tuchtrechter doet naar verwachting met twaalf weken uitspraak.